Czwarta godzina na rowerze, brzuch twardy jak piłka, a na biegu dwa razy zatrzymujesz się przy krzakach. Ktoś na forum napisze: „pewnie SIBO, zrób test”. Zanim wydasz pieniądze, dobrze wiedzieć dwie rzeczy. Problemy żołądkowo-jelitowe w sporcie wytrzymałościowym są powszechne, a SIBO, czyli przerost bakterii w jelicie cienkim, to tylko jedno z możliwych wyjaśnień.
Jak często brzuch zawodzi
Badanie opublikowane w 2011 roku w „Journal of Negative Results in BioMedicine” przytacza dane, według których takie problemy dotyczą 20–50% biegaczy długodystansowych. Objawy obejmują nudności, wymioty, wzdęcia, zgagę, gazy i biegunkę. To nie jest rzadkość, którą trzeba tłumaczyć chorobą.
Co pokazało badanie na biegaczach
Zespół Schommera z Heidelbergu przebadał siedmiu biegaczy z dolegliwościami w trakcie i po wysiłku. Pięć kobiet, średnia wieku 29,1 roku, bez rozpoznanych chorób przewodu pokarmowego. Sześcioro miało gazy (86%), pięcioro biegunkę (71%). Wszyscy dostali test oddechowy z glukozą (75 g), w którym mierzy się wodór w wydychanym powietrzu. U żadnego nie wykryto patologicznej produkcji wodoru, więc nikt nie spełnił kryteriów SIBO.
Autorzy tłumaczą objawy inaczej. Podczas biegu spada przepływ krwi w jelitach, a ruch mechanicznie je drażni i zmienia ich pracę. Jedna osoba miała za to wynik wskazujący na nietolerancję laktozy. Ich zdaniem stan ten trwa zbyt krótko, żeby wywołać przerost bakterii.
Siedem osób to garstka. Badanie nie dowodzi, że SIBO u sportowców nie występuje, tylko że nie tłumaczy problemów w tej konkretnej grupie. Trzeba to czytać z tym zastrzeżeniem.
Kiedy test ma sens
Wytyczne American College of Gastroenterology z 2020 roku zalecają test oddechowy u pacjentów z objawami i konkretnym tłem. Chodzi o zespół jelita drażliwego, podejrzenie zaburzeń motoryki albo przebytą operację jamy brzusznej. Wynik dodatni to wzrost wodoru o co najmniej 20 ppm w ciągu 90 minut po wypiciu 75 g glukozy albo 10 g laktulozy. Wytyczne wyraźnie odradzają szerokie badanie osób bez wskazań klinicznych. Dla probiotyków stwierdzają, że dowodów jest za mało, by zalecać je rutynowo.
W praktyce objawy tylko na zawodach albo przy wysokiej intensywności, bez dolegliwości w spoczynku, raczej nie są powodem, żeby szukać SIBO. Objawy codzienne, wzdęcia po zwykłych posiłkach, zaparcia albo operacja w przeszłości to już powód do rozmowy z gastroenterologiem.
Co zrobić przed wizytą
Prowadź dziennik. Zapisuj, co jadłeś 2–3 godziny przed treningiem i ile węglowodanów i płynów przyjąłeś w trakcie. Dopisz intensywność i moment, w którym pojawiły się objawy. Po dwóch tygodniach zobaczysz wzór, którego lekarz nie zobaczy z Twojej opowieści.
Żywienie przećwicz na treningach, nie pierwszy raz na zawodach.
Nie kupuj testu na własną rękę. Wytyczne wiążą go z objawami i historią choroby, a nie z ciekawością.