Ile wydolności tracą z wiekiem kobiety, które trenują wytrzymałościowo przez całe życie? Do tej pory większość danych dotyczyła mężczyzn. 12 listopada 2026 roku Sports Medicine opublikowało metaanalizę poświęconą wyłącznie zawodniczkom po czterdziestce. Wynik: maksymalny pobór tlenu spada u nich średnio o 11,7% na dekadę.

Kto i jak to policzył

Pracę przygotował zespół z Mayo Clinic, University of Illinois i Uniwersytetu Teksasu. Pierwszą autorką jest Shalaya Kipp z Mayo Clinic, a wśród autorów są też znani fizjolodzy wysiłku Michael Joyner i Benjamin Levine. Protokół badania zarejestrowano wcześniej w Open Science Framework.

Zespół przejrzał bazy PubMed i Web of Science do maja 2025 roku. Do analizy weszło 69 badań i 1903 zawodniczki w wieku co najmniej 40 lat. Liczył się tylko VO2max zmierzony bezpośrednio, czyli w laboratorium z analizą gazów oddechowych, a nie oszacowany przez zegarek czy wzór. Testy obejmowały bieg, rower, pływanie i inne ergometry angażujące duże grupy mięśni.

Wartości dla kolejnych dekad

Średni VO2max w przeliczeniu na kilogram masy ciała wyniósł:

  • 40–49 lat: 45 ml/kg/min;
  • 50–59 lat: 40 ml/kg/min;
  • 60–69 lat: 35 ml/kg/min;
  • 70 lat i więcej: 30 ml/kg/min.

Każdy kolejny rok życia wiązał się z wynikiem niższym o 0,57 ml/kg/min. Zależność była taka sama bez względu na to, czy test robiono na bieżni, rowerze czy w wodzie. Autorzy piszą, że spadek pojawia się mimo ciągłego treningu i odpowiada fizjologicznym zmianom związanym z wiekiem.

Jak czytać te liczby

To porównanie różnych kobiet w różnym wieku, a nie obserwacja tych samych zawodniczek przez lata. Pięćdziesięciolatka z tabeli to więc inna osoba niż czterdziestolatka. Dlatego wynik pokazuje typowe różnice między grupami wiekowymi, a nie przebieg kariery jednej zawodniczki.

Dla trenujących kobiet te liczby są przede wszystkim punktem odniesienia. Jeśli robiłaś test w laboratorium, porównasz wynik ze średnią swojej dekady, a nie z normami dla mężczyzn albo dla dwudziestolatek. Do tej pory takich danych dla zawodniczek po czterdziestce brakowało i autorzy przedstawiają je właśnie jako wartości referencyjne.

Przy planowaniu sezonu warto też uczciwie przyjąć, że część spadku jest wpisana w wiek. Wolniejszy czas na tej samej trasie po pięćdziesiątce nie musi oznaczać złego treningu. Tempo spadku z metaanalizy pozwala ocenić, czy zmiana mieści się w normie, czy jest wyraźnie większa.

Czego badanie nie mówi

Streszczenie nie podaje porównania z mężczyznami ani z kobietami, które nie trenują. Nie odpowiada też na pytanie, jaki trening najlepiej spowalnia spadek. Tego, ile VO2max daje się podnieść treningiem, dotyczy klasyczne badanie, które opisaliśmy w tekście o analizie krzywej VO2max Hicksona. O tym, jak trening wpływa na wiek biologiczny, pisaliśmy osobno.

Autorzy zaznaczają, że ich praca ma być podstawą dla przyszłych badań nad tym, jak zmienia się wydolność tlenowa u kobiet. Na razie daje najszerszy dotąd zbiór pomiarów dla zawodniczek po czterdziestce: blisko dwa tysiące kobiet i jeden, prosty wskaźnik spadku na rok.