Zegarek pokazuje dziś gorszy wynik HRV niż wczoraj. Odpuszczasz interwały, bo aplikacja podpowiada „recovery”. Problem w tym, że pojedynczy odczyt HRV to w większości szum, a nie sygnał. Decyzję o treningu podejmujesz na podstawie liczby, która sama w sobie niewiele znaczy.
Czym jest rMSSD i dlaczego to on, nie surowe HRV
HRV to ogólna nazwa zjawiska, czyli zmienności odstępów między kolejnymi uderzeniami serca. Metryka, którą realnie mierzą zegarki i opaski, nazywa się rMSSD (root mean square of successive differences). To pierwiastek ze średniej kwadratów różnic między sąsiednimi odstępami R-R.
rMSSD odzwierciedla głównie aktywność układu przywspółczulnego, czyli tej części układu nerwowego, która odpowiada za regenerację. Wyższy rMSSD zwykle oznacza, że organizm łatwiej wraca do równowagi po obciążeniu.
Jest też bardziej stabilny dzień do dnia niż inne metryki HRV. Dlatego trafił do algorytmów gotowości treningowej w Garminie, Whoopie czy Ourze.
Jeszcze jedna rzecz, która tłumaczy, czemu aplikacje pokazują „wynik”, a nie milisekundy. W badaniach pracuje się zwykle na logarytmie naturalnym z rMSSD (lnRMSSD), ponieważ surowy rozkład jest mocno skośny i pojedyncze wysokie odczyty zaburzają średnią.
Liczby są indywidualne, więc porównywanie ich nie ma sensu
To pierwsza pułapka. rMSSD 75 ms u jednego zawodnika może oznaczać dokładnie ten sam poziom regeneracji, co 40 ms u innego. Zależy to od wieku, genetyki, poziomu wytrenowania i samej metody pomiaru danego urządzenia.
Nie porównuj swojego odczytu do wyniku kolegi z klubu ani do liczb z grupy na Facebooku. Liczy się wyłącznie Twój własny trend względem Twojego własnego punktu odniesienia.
Jak zbudować baseline, zanim liczby zaczną cokolwiek znaczyć
Pojedynczy pomiar to szum. Sygnał pojawia się dopiero w trendzie, a trend potrzebuje punktu odniesienia.
Mierz rMSSD codziennie i w tych samych warunkach: ta sama pora, ta sama pozycja, najlepiej zaraz po przebudzeniu, zanim wstaniesz z łóżka. Po dwóch tygodniach masz pierwszy, orientacyjny obraz.
Metodyka opisana w literaturze zestawia średnią kroczącą z 7 dni z baseline’em budowanym przez 60 dni. To znaczy, że stabilny punkt odniesienia masz dopiero po dwóch miesiącach pomiarów.
Próg, czyli co znaczy „poza normą”
Tu warto rozdzielić skrót praktyczny od tego, co robi się w badaniach.
Skrót praktyczny: jeśli Twoja średnia z 7 dni trzyma się blisko średniej z 60 dni, trenujesz zgodnie z planem. Prosty próg procentowy, na przykład 10%, jest łatwy do policzenia w głowie i tak właśnie działa większość aplikacji konsumenckich.
W badaniach używa się jednak innego kryterium: najmniejszej istotnej zmiany (smallest worthwhile change), definiowanej zwykle jako 0,5 odchylenia standardowego Twoich własnych pomiarów. Sztywny procent działa gorzej, ponieważ u zawodnika o dużym rozrzucie generuje fałszywe alarmy, a u stabilnego przegapia realne spadki.
Praktyczny wniosek brzmi więc tak. Jeśli Twoja aplikacja liczy próg na podstawie Twojego własnego odchylenia, ufaj jej bardziej niż liczbie wpisanej z góry.
Kiedy trend faktycznie każe odpuścić
Jeden gorszy poranek nic nie znaczy. Zjedzona późno kolacja, piwo wieczorem, gorszy sen po locie, i rMSSD spada bez żadnego związku z formą.
Sygnałem jest dopiero średnia krocząca, która wychodzi poza Twój normalny zakres i tam zostaje przez kilka dni. Wtedy złagodź najbliższy trening: zamiast interwałów spokojne pływanie albo dzień odpoczynku.
Jeśli trend siedzi poniżej zakresu tydzień albo dłużej, to już nie jest zmęczenie po jednym ciężkim bloku. Warto wtedy sprawdzić inne przyczyny: początek infekcji, deficyt snu, stres pozasportowy. Nieplanowany tydzień regeneracyjny jest w takiej sytuacji tańszy niż kolejne dwa dni lżejszego treningu.
Co z tym zrobić w praktyce
Nie reaguj na dzisiejszą liczbę. Reaguj na kierunek, w którym idzie trend przez kilka dni.
Traktuj przy tym HRV jako jedną z kilku poszlak, obok tętna spoczynkowego, jakości snu i subiektywnego odczucia zmęczenia. Nie jako wyrocznię, która samodzielnie decyduje o planie na dziś.
Aplikacja, która na jednym gorszym poranku każe Ci zrezygnować z najważniejszego treningu przed startem, myli szum z sygnałem tak samo łatwo, jak zrobiłbyś to bez niej.