Jechała na 63 watach i nie dawała rady. Jej próg mocy funkcjonalnej (FTP) wynosił wtedy 174 waty, więc to była nieco ponad jedna trzecia jej możliwości. Po 14 minutach zaplanowanej dwugodzinnej jazdy musiała stanąć i odpocząć. Tak Amerykanka Sue Reynolds opisuje moment, w którym przekroczyła granicę między ciężkim treningiem a zespołem przetrenowania. Miała wtedy ponad 70 lat i dwa tytuły mistrzyni świata w kategorii wiekowej.
Oba złote medale zdobyła na mistrzostwach świata World Triathlon dla amatorów. W 2022 roku w Abu Zabi wygrała aquabike (pływanie i rower) w grupie 65–69 lat. Rok później w Hamburgu była w zwycięskiej sztafecie mieszanej 70–79. Plany pisał jej Darren „Daz” Smith, australijski trener olimpijczyków. W Londynie w 2012 roku startowali jego triathloniści z sześciu krajów. Dwie jego zawodniczki skończyły tam w pierwszej czwórce: Lisa Nordén zdobyła srebro, a Sarah Groff była czwarta.
Objawy narastały: bezsenność mimo wyczerpania, nagła senność w ciągu dnia i seria drobnych infekcji. Do tego rany, które się nie goiły, nieprawidłowe tętno spoczynkowe i nastrój skaczący od radości do przygnębienia w kilka minut. Smith odsunął ją od treningów i powiedział wprost, że jest przetrenowana. Diagnozę postawił lekarz sportowy, gdy wykluczył niedobór żelaza, mononukleozę, zaburzenia snu i nastroju oraz problemy z sercem.
Z tego doświadczenia Reynolds wyciągnęła sześć lekcji. Opisała je w tekście dla Precision Fuel & Hydration, a szerzej w książce „Across the Line”.

1. Zespół przetrenowania to stan medyczny
Zmęczenie po ciężkim bloku jest normalne i po odpoczynku zamienia się w lepszą formę. Zespół przetrenowania zaczyna się wtedy, gdy stres przez długi czas przewyższa regenerację. Wydolność spada i nie wraca po zwykłym odpoczynku. Reynolds podkreśla, że stres nie pochodzi wyłącznie z treningu. Liczą się też podróże, relacje, praca, za mało jedzenia i odwodnienie.
Podobnie opisuje to wspólne stanowisko Europejskiego Kolegium Nauk o Sporcie (ECSS) i Amerykańskiego Kolegium Medycyny Sportowej (ACSM) z 2013 roku. Jego główny autor, Romain Meeusen, pisze w przeglądzie dla czasopisma Aspetar o skali czasu. Krótkie, funkcjonalne przeciążenie mija zwykle w ciągu dwóch tygodni. Przy zespole przetrenowania pełny powrót może zająć miesiące, a nawet lata. Żaden marker z krwi, hormonów ani testów wydolności nie wystarcza do diagnozy. Lekarz stawia ją przez wykluczenie, między innymi infekcji, zbyt niskiej kaloryczności diety i niedoboru żelaza.
2. Upór bez rozsądku prowadzi do ściany
Reynolds żyła hasłami w rodzaju „zaciśnij zęby” i „prędzej umrę, niż nie ukończę”. Czytała o sportowcach, którzy przepychali się przez skrajny ból, i traktowała ich jak bohaterów. Trenerzy i zawodowcy namawiali ją, żeby polubiła cierpienie. Ból i zmęczenie zbywała, a otoczenie nazywało ją twardzielką. Dziś pisze, że brakowało jej zdrowego rozsądku, by rozumieć sygnały własnego ciała.
3. Łatwo to wyprzeć
Złamanie widać na zdjęciu rentgenowskim, a zespołu przetrenowania nie pokaże żadne badanie obrazowe. Gdy łatwa jazda zaczęła wyglądać jak trening na progu, Reynolds podejrzewała zepsuty miernik mocy. Kłopoty ze snem zrzucała na rozregulowany rytm dobowy. Zanim nazwała problem, przeszła już od przeciążenia do pełnego zespołu przetrenowania.
4. Najmocniej boli to, co przychodzi potem
Przez jedenaście lat po każdym treningu kratka w TrainingPeaks zmieniała jej kolor na zielony. Nagłe odsunięcie od treningów zburzyło ten rytm i Reynolds przeszła przez coś w rodzaju żałoby. Najpierw było zaprzeczenie, potem złość na trenera, że do tego dopuścił, i na siebie. Najdłużej trwał smutek. Doszedł wstyd, że ludzie uznają ją za miękką. Długo nie potrafiła powiedzieć innym o diagnozie. Opisów przypadków zespołu przetrenowania nie znalazła, więc sama napisała książkę dla trenerów i zawodników.
5. Zawodzi cały system
Na początku Reynolds sądziła, że przetrenowanie to po prostu błąd trenera albo zawodnika w ocenie obciążenia. Z czasem zaczęła pytać, dlaczego ten błąd mógł trwać tak długo. Kultura sportów wytrzymałościowych nagradza przepychanie się przez ból. Zawodnik boi się, że zawiedzie trenera, jeśli nie zrobi jednostki. Trener prowadzący zdalnie nie widzi sygnałów, które łapie się przy zawodniku na żywo, a których nie ma w danych treningowych. Reynolds radzi częste rozmowy wideo, w których trener widzi i słyszy zawodnika. Bez nich plan potrzebuje zapasu bezpieczeństwa.
6. Tej kontuzji nie widać
Złamanej nogi nikt nie podważa. O zespole przetrenowania otoczenie Reynolds szybko zapominało, a czasem zapominała i ona, zastanawiając się, czy nie wrócić do treningów. Znajomi radzili jej: „weź tydzień wolnego i dojdziesz do siebie”. Dziękowała uprzejmie, choć w środku kipiała. Tydzień przerwy pomaga przy przeciążeniu, ale zespół przetrenowania nie ma szybkiej naprawy.
Jak wyglądał powrót
Lekarz zalecił jej przede wszystkim odpoczynek i jedzenie, z zastrzeżeniem, że to nie czas na odchudzanie. Do tego dużo snu w nocy, drzemki w ciągu dnia i mniej stresu. Lekki trening miał zostać głównie dla dobrego nastroju. Odbudowę ustalił w kolejności: najpierw liczba jednostek, potem objętość, na końcu intensywność. Postęp kazał mierzyć tym, jak często zdarzają się dobre dni. Tętna spoczynkowego i HRV nie uznał za dobre wskaźniki postępu, choć same w sobie mogą wiele powiedzieć o regeneracji.
Co z tego wziąć jako amator
Reynolds zaczynała od ostatnich miejsc w lokalnych biegach na 5 km, ważąc 335 funtów, czyli około 152 kg. Schudła ponad 90 kg i doszła do złota mistrzostw świata. Prowadził ją trener olimpijczyków, a mimo to przekroczyła granicę. Plan, który amator układa sam, nie chroni więc przed tym samym.
Sygnały ostrzegawcze są konkretne: moc albo tempo niepasujące do wysiłku, sen, który nie regeneruje, kolejne drobne infekcje i wahania nastroju. Każdy z nich osobno łatwo zbyć, o czym pisaliśmy przy czytaniu HRV. Sygnały łatwiej ocenić razem niż pojedynczo i tak działa Triathlify, nasza własna aplikacja do planów treningowych. Co rano zestawia dane z Garmina (nocne HRV, sen, tętno spoczynkowe) z bilansem obciążenia i krótką ankietą o samopoczuciu. Funkcjonalne przeciążenie mija zwykle w dwa tygodnie, więc dłuższy spadek formy to powód do wizyty u lekarza sportowego.
Reynolds nie radziłaby sobie sprzed lat rezygnacji z ciężkiej pracy ani z wielkich celów. Upór to według niej połowa równania. Drugą połową jest rozsądek: jedzenie, dbanie o ciało, odpoczynek i wiedza, kiedy przestać.