Peleton Tour de France 2026 wjeżdża w kolejny górski etap, a soigneur UAE Team Emirates-XRG podaje Tadejowi Pogačarowi butelkę z czymś nowym. Nie ma w niej tylko glukozy i fruktozy. Jest w niej mleczan, związek, którego przez dekady uczono się unikać, a teraz sprzedaje się go jako paliwo.
To nie plotka z forum. Enervit i konkurencyjna firma From Lab to Field oficjalnie potwierdziły testowanie żeli i napojów z egzogennym mleczanem podczas tegorocznego Touru. Pytanie, które zadaje sobie każdy amator startujący w triathlonie: czy to ma sens dla mnie, czy to kolejna moda, która za rok zniknie z półek tak szybko, jak się na nich pojawiła?
Czym właściwie jest mleczan jako paliwo
Zapomnij o tym, czego uczono Cię na lekcjach WF. Mleczan (kwas mlekowy w formie zdysocjowanej) nie jest odpadem, który „zakwasza” mięśnie i trzeba go „wypłukać” joggingiem. To ustalona, potwierdzona od dekad fizjologia: teoria wahadła mleczanowego, którą rozwinął prof. George A. Brooks z UC Berkeley, pokazuje, że mięśnie, serce i mózg zużywają mleczan jako źródło energii na bieżąco, w trakcie wysiłku. To nie jest spekulacja, tylko podręcznikowa fizjologia wysiłku.
Nowością nie jest sama wiedza o mleczanie. Nowością jest próba podania go z zewnątrz, w formie, którą organizm faktycznie wykorzysta bez wywołania katastrofy żołądkowej. Standardowy żel węglowodanowy ma naturalny sufit. Glukoza wchodzi do krwi jednym transporterem w jelicie i powyżej 60 g/h przestaje dawać dodatkową korzyść. Dodanie fruktozy (inny transporter) podnosi ten sufit do 90–120 g/h i to jest podstawa dzisiejszych żeli węglowodanowych. Producenci mleczanu twierdzą, że wchodzi on trzecią, niezależną drogą wchłaniania, więc teoretycznie mógłby jeszcze podnieść ten limit energetyczny. Teoretycznie, i to słowo robi tu całą różnicę.
Kto to testuje i co faktycznie zawiera
Na Tourze krążą dwa konkretne produkty, nie jeden.
| Produkt | Producent | Skład na porcję | Kto testuje | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| ExoLactate | From Lab to Field (FLF) | 40 g węglowodanów (1:1 glukoza:fruktoza) + 5 g egzogennego mleczanu | Nienazwana ekipa WorldTour (klauzula tajności) | Sprzedaż po zakończeniu Tour de France 2026 |
| Enervit C2:1PRO Lactate Gel Mix | Enervit | 90 g węglowodanów (2:1 glukoza:fruktoza) + 10 g mleczanu sodu + witamina B1 | UAE Team Emirates-XRG (Tadej Pogačar) | Sprzedaż po Vuelta a España 2026 (wrzesień) |
ExoLactate powstało po siedmiu latach pracy Aitora Viribaya, doktora fizjologii wysiłku i byłego głównego fizjologa Ineos Grenadiers, dziś pracującego w pionie performance w Salomon. Enervit z kolei nie stosuje swojego produktu rutynowo na każdym etapie. Dietetyk UAE Team Emirates-XRG, Gorka Prieto-Bellver, powiedział Cyclingnews wprost: „używamy tego, kiedy jest potrzebne, nie zawsze (…) na etapach, gdzie wydatek energetyczny jest wysoki”. To akurat brzmi rozsądnie, bo zespół sam przyznaje, że wciąż testuje, a nie wdraża sprawdzony protokół.
Co potwierdzają badania, a co jest marketingiem
Tu zaczyna się miejsce, w którym trzeba oddzielić fizjologię od sprzedaży.
Prof. Brooks, na którego wieloletnich badaniach Enervit oparł ten produkt, nazwał C2:1PRO „przełomem, który zaczyna nową erę w odżywianiu sportowym”. To cytat powtarzany w materiałach promocyjnych producenta, nie wniosek z niezależnego badania klinicznego. Warto to rozdzielić.
A co mówią realne badania? Niewiele, i to, co jest, jest niejednoznaczne. Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie krzyżowe z 2024 roku (Ewell i wsp., czasopismo Nutrients) nie było prowadzone na zawodowcach: wzięło w nim udział 15 osób rekreacyjnie aktywnych, średnia wieku 24 lata, a autorzy zaznaczają, że żadna nie należała do elity. Suplementacja mleczanem wapnia i magnezu nie zmieniła VO2peak, progu mleczanowego ani progu wentylacyjnego. Odnotowano 4-procentowy wzrost mocy średniej w 20-minutowej jeździe na czas, bez zmiany tętna czy odczuwanego wysiłku. To sygnał, ale z małej próby pilotażowej na amatorach, nie dowód dla zawodowca.
Drugie badanie z 2024 roku (Bordoli i wsp.) poszło w drugą stronę i objęło 16 wytrenowanych kolarzy, przy wyższej dawce około 120 mg/kg masy ciała, czyli około 8 g dla zawodnika 70 kg. W pięciu powtarzanych blokach z próbami na 1 km i 4 km nie wykazało żadnej korzyści czasowej, mimo że podwyższyło poziom wodorowęglanów we krwi i obniżyło odczuwany wysiłek. Badanie z 2025 roku z Uniwersytetu Tokijskiego (Seike, Takahashi, Hatta) potwierdziło, że organizm metabolicznie wykorzystuje podany doustnie mleczan, ale również nie wykazało przełomu wydolnościowego.
Wspólny wniosek z tych trzech badań: egzogenny mleczan działa najbardziej jak łagodny bufor kwasowo-zasadowy, podobnie do znanego już wodorowęglanu sodu. Obniża odczucie wysiłku, zmienia chemię krwi, ale nie daje powtarzalnie mierzalnej przewagi czasowej. Olav Bu, szef performance w Uno-X Mobility, w rozmowie z magazynem Cyclist jest jeszcze bardziej wstrzemięźliwy: mleczan daje mniej energii niż glukoza przy podobnym koszcie wchłaniania, a jego zespół w swoich badaniach nie znalazł jeszcze „twardego sufitu” dla utleniania węglowodanów egzogennych. Dopóki ten sufit nie zostanie ustalony, mleczan zostaje mniej efektywnym paliwem niż to, co już znamy.
Tolerancja żołądkowa: obiecujące, ale niepotwierdzone niezależnie
Producenci i część kolarzy relacjonują, że nowe formulacje, w przypadku ExoLactate przy dawce 15–25 g mleczanu na godzinę, powodują mniej podrażnień żołądkowo-jelitowych niż wcześniejsze, prototypowe wersje suplementów mleczanowych. To ważna informacja, bo dotychczasowe próby doustnego mleczanu miały właśnie ten problem: trudno było wchłonąć sensowną dawkę bez bólu brzucha w trakcie wysiłku.
Trzeba jednak być precyzyjnym: to relacje producenta i sportowców z wyścigu, nie wynik kontrolowanego badania nad tolerancją żołądkową w warunkach wyścigowych. Takiego badania dla tej konkretnej formulacji nie ma. Mleczan jest za to substancją, którą organizm produkuje naturalnie, więc produkty te nie znajdują się na liście substancji zabronionych. To jedna z niewielu rzeczy, które można tu podać bez zastrzeżeń.
Co to znaczy dla Ciebie jako amatora
Żaden z tych produktów nie jest jeszcze dostępny w normalnej sprzedaży. ExoLactate trafi na rynek po zakończeniu Tour de France 2026, Enervit C2:1PRO po Vuelta a España, czyli we wrześniu. Ceny detalicznej nie podał dotąd żaden z producentów, więc nie znajdziesz jej też tutaj. Nie zgaduj jej na podstawie porównań do żeli typu Maurten.
Zanim zamienisz sprawdzony żel węglowodanowy na coś z mleczanem, warto pamiętać: strategia 90–120 g węglowodanów na godzinę w mieszance glukoza-fruktoza ma za sobą dziesiątki badań i lata sprawdzania na zawodach. Mleczan ma za sobą trzy małe, sprzeczne badania i entuzjastyczny cytat z materiałów producenta. To nie znaczy, że temat jest bez znaczenia, bo Aitor Viribay pracował nad tym siedem lat, a UAE Team Emirates-XRG nie testowałoby tego bez powodu na największej scenie kolarstwa. Znaczy to, że na razie jest to eksperyment elity, nie protokół gotowy do skopiowania na Twój najbliższy half-distance.
Jeśli temat Cię intryguje, obserwuj, co pojawi się po wrześniu, i nie testuj niczego nowego pierwszy raz w dniu startu. Ta zasada dotyczy mleczanu jeszcze bardziej niż zwykłego żelu, bo mamy o nim wielokrotnie mniej danych o tolerancji w warunkach wyścigowych.
